imgr2282

Η ανάγκη προστασίας του ανθρώπινου δέρματος από την ηλιακή ακτινοβολία προβάλλει επιτακτική για δύο λόγους: ένα κοινωνικό και ένα φυσικό. Τη θεώρηση του μαυρισμένου σώματος ως ένδειξη καλής υγείας και ευημερίας του ατόμου, ομορφιάς, ελκυστικότητας, σεξουαλικότητας κ.α. και της πιθανής αύξησης της ηλιακής υπεριώδης ακτινοβολίας, UV(280-320 mm) λόγω μείωσης του στρατοσφαιρικού όζοντος. Πρώτη ανακάλυψε την μόδα του μαυρίσματος η Coco Chanel στη δεκαετία του ’30.Τη τοτε εποχη ηταν μελαψοι μονο τα ατομα που εργαζοντα στις αγροτικες εργασιες και οι ψαραδες.Γιατι να μην μπορει να αποκτησει και ηπλουσια αστικη ταξη  μαυρο χρωμα στο δερμα και  ετσι αρχισαν να πηγαινουν στις παραλιες οχι μονο για να κολυμπησουν αλλα  και για να μαυρισουν.Αλλαξαν και το στυλ των μαγιω.

Το μαυρισμα δεν ειναι ετσι απλα οπως το βλεπουμε ενα μελαψο δερμα και τιποτε αλλο.Ειναι ενας μηχανισμος του δερματος ,μια αμυντικη αντιδραση του δερματος μας για να αμυνθει απο την υπεριωδη ακτινοβολια,ειναι η αμυνα του οργανισμου μας σ αυτο που δοκιμαζει να τον βλαψει.

Επιπρόσθετα η UV ακτινοβολία έχει αρνητικές επιπτώσεις στο δέρμα και σχετίζεται με ευρυαγγείες , φωτογύρανση , πανάδες , υπερκερατώσεις , φακίδες και φυσικα με τους καρκινους του δερματος . Πέρα από το δέρμα έχουν επισημανθεί αρνητικές επιπτώσεις της υπεριώδης ακτινοβολίας στα μάτια και στο ανοσοποιητικό σύστημα. Οι δυσμενείς επιπτώσεις της ηλιακής ακτινοβολίας είναι αντικείμενο που έχει τύχει ενδελεχούς μελέτης από την ιατρική κοινότητα. Οι επιθηλιακοί καρκίνοι του δέρματος δηλαδή το βασικοκυτταρικό και ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα οφείλονται κατά 95% στην ηλιακή ακτινοβολία, και το μεγαλύτερο ποσοστό των καρκινωμάτων αυτών εμφανίζονται στο πρόσωπο που είναι το κατ΄ εξοχήν μέρος του δέρματος που εκτίθεται στην ηλιακή ακτινοβολία.

Ο άλλος καρκίνος του δέρματος, το κακοήθες μελάνωμα,  ( ή μαύρος καρκίνος ) δεν είναι τόσο άμεση η σχέση του με την ηλιακή ακτινοβολία αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία παίζει σπουδαίο ρόλο στην παθογένεση αυτής της κακοήθους ασθένειας(τύπος δέρματος, εγκαύματα στη παιδική ηλικία). Προπαντός, τα τελευταία δηλαδή τα εγκαύματα στην παιδική ηλικία παίζουν σημαντικό ρόλο στη γενεση του μελανώματος. 

Πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη μας ότι οι επιπτώσεις της ηλιακής ακτινοβολίας είναι αθροιστικές πάνω στο δέρμα μας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι κάθε λεπτό,καθε στιγμη  που το δέρμα μας εκτίθεται στο ήλιο, ο οργανισμος μας δεν θα το ξεχασει ποτε και μια δεδομενη στιγμη  το αποτέλεσμα θα παρουσιαστεί , όταν περάσουν ακομη και δεκαετιες  το ανθρωπινο  δερμα θα παρουσιασει τις βλαβες που του προκαλεσε  ο ηλιος.Δηλ.το δερμα δεν θα ξεχασει ποτε την ακτινοβολια που δεχθηκε οσα χρονια και αν περασουν. 

Τώρα ας δούμε ποια δέρματα  ή καλυτερα ποια ατομα είναι πιο ευάλωτα στην ηλιακή ακτινοβολία. Πρώτα απ’ όλα τα παιδιά. Το παιδικό δέρμα είναι πολύ ευάλωτο στην υπεριώδη ακτινοβολία και εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.Μην αφηνετε τα παιδια σας απροστατευτα στον ηλιιο.Να τα ντυσετε και να τους βαλετε και τα καταλληλα αντιηλιακα.Τα βρεφη δε ποτε στον ηλια.Τωρα ας ριξουμε μια ματια στο πως ταξινομειται  το δερμα μας  αναλογα με ωρισμενα κριτηρια .

Ένας πολύ μεγάλος αμερικανός δερματολόγος ο Fitzpatrick έχει ταξινομήσει το ανθρώπινο δέρμα σε έξι κατηγορίες ανάλογα με το χρώμα του δέρματος, των ματιών, και των μαλλιών. Έτσι έχουμε το τύπο δέρματος I & II που είναι τα άτομα με άσπρο δέρμα, ανοικτό χρώμα ματιών και κόκκινα μαλλιά ή ξανθά. Ο τύπος Ι δερματος ειναι τα ατομα που εχουν κοκκινα μαλλια ,μπλε ματια και πολυ ασπρο δερμα .Αυτα τα ατομα παθαινουν παντα εγκαυματα και δεν μαυριζουν ποτε οσο και αν προσπαθησουν. Ο δε  τύπος ΙΙ δερματος  ειναι ατομα με ανοικτο χρωμα ματιων ,συνηθως πρασινο ,ξανθα μαλλια παθαινουν  συχνα εγκαυματα και μαυριζουν ελαχιστα. Εμείς εδω στη Κυπρο και οι  μεσογειακοί   λαοι ως επί το πλείστον είμαστε τύπος δέρματος ΙΙΙ και πιο λίγο ΙV. 

Πως προστατευόμαστε από τον ήλιο; Το ιδανικό θα ήταν να μην εκτεθόμαστε καθόλου στον ήλιο. Κάποιος θα μας πει:  μα καλά αφού χρειαζόμαστε τον ήλιο για να παράγει το σώμα μας την βιταμίνη D που μας είναι χρήσιμη για να μην πάθουμε οστεοπόρωση και να έχουμε γερά κόκκαλα.Τι λενε οι ειδικοι γι αυτο το θεμα;

Οι ειδικοί λένε ότι 20 λεπτά ημερησίως όταν εκτίθενται τα χέρια και το πρόσωπο είναι αρκετά για να παράγεται το 90 % της βιταμίνης D που χρειάζεται ο οργανισμός μας. Αν είναι να κάνουμε μια εξίσωση μεταξύ  Βιταμίνη D και καρκίνος του δέρματος;

Αφού δεν μπορούμε να πείσουμε τον κόσμο και δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη ροή του ποταμού  και να αναθεωρήσουμε τη μόδα του μαυρίσματος τότε τι κάνουμε όταν βγαίνουμε στις παραλίες. Το ιδανικό θα είναι: καλό αντηλιακό, άσπρα ενδύματα, καπέλο και γυαλιά για τη προστασία των ματιών.

Ας ρίξουμε μια ματιά στα αντηλιακά. Θα πρέπει όλοι σας να έχετε ακούσει για το δείκτη προστασίας (SPF) των  αντηλιακών με 5,10,15,30 ή 50. Αυτός ο δείκτης προστασίας αναφέρεται στη UVB. Ας δούμε τι σημαίνει αυτός ο δείκτης προστασίας. Τι σημαίνει όταν μιλάμε για SPF 15: σημαίνει ότι αν το δέρμα χρειάζεται υποθετικά μιλώντας 5 λεπτά για να κοκκινίσει( το λεγόμενο ελάχιστο ερύθημα) τότε με SPF 15 ο χρόνος αντοχής μας στον ήλιο δεκαπενταπλασιάζεται. Ένα καλό αντηλιακό με SPF 30 μας προστατεύει κατά το 96 % από ηλιακό έγκαυμα και ένα αντηλιακό με SPF 50+ αυξάνει τη προστασία στο 98%. Κανένα αντηλιακό δεν προστατεύει στο 100%. Ένα καλό αντηλιακό με SPF 30 και άνω πρέπει να προστατεύει και απο UVA και πρέπει να αναγράφεται πάνω στο κουτί ή το σωληνάριο.

Η UVA δεν φέρει αριθμό προστασίας αλλά αναγράφεται απλα το UVA μόνο. Αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι η αποφυγή του ήλιου μεταξύ των ωρών 10:00 και 16:00. Είναι οι ώρες που η ηλιακή ακτινοβολία είναι πλουσια σε UVB και ο ήλιος είναι πιο κοντά και κάθετος πάνω στη γη. Κάτι το οποίο ακούμε συχνά;  « μα γιατρέ δεν είμαι κάτω στον ήλιο ούτε το παιδάκι μου. Είμαστε κάτω από την ομπρέλα». Δυστυχώς οι ακτίνες του ήλιου διαπερνούν το ύφασμα της ομπρέλας. Από την άλλη δεν είναι μόνο η απευθείας ακτινοβολία που πρέπει να υπολογίζεται. Η ηλιακή ακτινοβολία αντανακλάται στην άμμο, στο νερό, στα γυαλιστερά αντικείμενα και έτσι μπορούμε να πάθουμε ηλιακό έγκαυμα ακόμη και όταν ξαπλώνουμε κάτω από την ομπρέλα.Μην ξεχνατε ότι η UVB διαπερνα πολύ καλα το νερο και μπορει να προκληθει εγκαυμα ακομη και όταν ειμασε μεσα στο νερο.

Ένα άλλο κεφάλαιο που πρέπει να θίξω είναι οι φωτοαλλεργικές αντιδράσεις και εξηγούμαι.: πολλά άτομα λαμβάνουν φάρμακα για διάφορους λόγους (υπέρταση, διαβήτη , αντιβιοτικά κ.α.) τα λαμβάνουν μια χαρά χωρίς κανένα πρόβλημα καθ ολη τη διαρκεια του χρονου. Πολλές φορές όμως έχουμε τη λεγομενη  φωτοαλλεργική αντίδραση. Τι συμβαινει;Η ουσία που βρίσκεται στα φάρμακα θα συσσωρευτεί και στο δέρμα. Έτσι με την επιδραση του φωτος δηλ. της ηλιακης ακτινοβολιας ,βλεπουμε ενα κοινως εξανθημα , μια αντίδραση ,στα εκτεθειμένα στο ήλιο μέρη του σώματος μας. Το εξανθημα μπορει να είναι ελαφριας μορφης με απλο ερυθημα αλλα πολλες φορες μπορει να είναι πιο σοβαρης μορφης . 

Προσοχή ακόμη σε κάτι: σχεδόν όλες οι αυτοάνοσες ασθένειες χειροτερεύουν με την έκθεση στον ήλιο όπως ο Ερεθηματώδης λύκος, το σκληρόδερμα και πολλές άλλες. Ο κοινος επιχειλιος  Ερπητας συχνα προκαλειται μετα εντονη εκθεση στον ηλιο.

 Έχουμε βέβαια και την ψωρίαση που εδώ έχουμε τη θετική επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας, βέβαια από μόνη της η ηλιακή ακτινοβολία δεν είναι ικανή να θεραπεύσει τη ψωρίαση. 

Φεύγοντας απ’ εδώ να έχετε υπ’ όψιν σας και να εμπεδώσετε βαθιά μέσα στο μυαλό σας ότι οι παρενέργειες από την έκθεση στον ήλιο είναι μη αναστρέψιμες. Προστατευθείτε λοιπόν εφ’ οσον δεν μπορείτε να το αποφύγετε.Αφηστε τα παιδια σας μακρια από τον ηλιο τις επικινδυνες ωρες  δηλ. μεταξυ 10 π.μ και 4 μμ.Τα δε βρεφη καθολου να μην εκτιθενται στον ηλιο. Δεν είναι φίλος ο ήλιος. Σύμφωνοι χωρίς τον ήλιο δεν θα μπορούσε να υπάρξει ζωή στο πλανήτη μας. Αλλά χωρίς την έκθεση στο ήλιο δεν θα υπήρχαν καρκίνοι του δέρματος, δεν θα υπήρχε φωτογήρανση δεν θα υπήρχαν παννάδες δεν θα υπήρχαν ευρυαγγείες .